ЧЕКМАРЕВЫ – ЧЕКМАРЕВЛАР

ЧЕЛИЩЕВЫ - ЧЕЛИЩЕВЛАР

462. ЧЕКМАРЕВЫ. В дворянах с 1622 году (ОГДР, IX, с. 45). Н.А.Бас-каков (1979, с. 224), не сомневаясь в тюркском происхождении фамилии 178 выводит её из тюркского    Чукмар – чекмар “дубина”. 
       463. ЧЕЛИЩЕВЫ – ЧЕЛЫШЕ-ВЫ. В XVI - ХVII вв. дворяне в Калужском уезде, многие из которых носили явно тюркские имена, напри-мер, Алай, Булыш, Енаклыч, Кулуш, Сармак и др. (Веселовский 1974, с. 349). Многие из  них, будучи служи-лыми, хорошо знали тюркские языки, о чём свидетельствуют Иван и  Фёдор Ильины - Челищевы, в 1533 - 1542 гг. бывшие почти постоянными послами в Крым (ПСРЛ, 29, с. 11, 12, 37, 45). Фамилия может быть от тюркского (казанско - татарского) прозвища Чалыш "косой" (ТСТ, III, с. 406).

 

462. ЧЕКМАРЕВЛАР. 1622 елдан дворяннар (ОГДР IX, 45). Н.А.Баскаков, (1979, 224) фамилиянең төрки нигезле икәнлегенә шикләнмичә, аны Чукмар - чекмар дигән төрки сүздән чыгара.

463. ЧЕЛИЩЕВЛАР-ЧЕЛЫ-ШЕВЛАР. XVI - XVII йөзләрдә Калуга өязендәге дворяннар, аларның кү-бесе төрки исемле булган, мәсәлән, Алай, Булыш, Енаклыч, Кулуш, Сармак һ.б. (Веселовский 1974, 349). Аларның байтагы, йомышлы буларак, төрки телләрне яхшы белгәннәр – 1533-1542 елларда Кырымга даими дип әйтерлек илче булган Иван һәм Федор Ильин-Челищевлар раслый (ПСРЛ 29, 11, 12, 37, 45 ). Фамилиянең төрки (Казан татарларындагы) Чалыш "кылый күзле" сүзенә нигезләнеп ясалган булуы мөмкин (ТСТ III, 406).