ШАМШЕВЫ – ШАМШЕВЛАР

ШАРАПОВЫ - ШАРАПОВЛАР

478. ШАМШЕВЫ (ШАМСЕВЫ). От князя казанского Шамсея, взятого в русский плен весной 1552 года и, очевидно, вышедшего на русскую службу. В российском дворянстве утверждены в 1630 году (ОГДР, III, с. 84). В основе фамилии лежит тюркско-арабское Шамс "солнце" (Баскаков 1979, с. 132). 479. ШАРАПОВЫ (ШЕРАПОВЫ). Распространённая среди тюрко-язычных народов, а с XV - ХVI вв. и среди русских фамилия, имеющая явно тюркское происхождение, ибо в указанное время среди русских много Шараповых с тюркскими именами, например, Кизилбаш, Сарыхозин, Ту-лунбек Шараповы. Возможный родо-начальник Шарапов Вениамин (веро-ятно, имя дано при крещении), старец Троицкого монастыря, живший в пер-вой четверти ХV века и передавший монастырю своё село Шарапово в Переяславском уезде (Веселовский 1974, с. 361). Возможная основа фа-милии - арабо-тюркское Шарап, имеющее двойной смысл - "вино" и "честь, слава" (Баскаков 1979, с. 138).

478. ШАМШЕВЛАР (ШАМ-СЕВЛАР). 1352 елның язында русларга әсир төшкән һәм, ихтимал, рус хезмәтенә чыккан Казан кенәзе Шәмсидән. Россия дворяны итеп 1630 елда расланганнар (ОГДР III, 84) Фамилиянең нигезендә төрки-гарәп Шәмс "кояш" сүзе ята. 479. ШАРАПОВЛАР (ШЕРА-ПОВЛАР). Төрки телле халыкларда, ә ХV-ХVI йөзләрдән руслар арасында да еш очрый башлаган фамилия. Аның төрки нигезле икәнлеге бәхәссез, чөнки күрсәтелгән чорда төрки исемле Шараповлар шактый, мәсәлән, Кызылбаш, Сарыхуҗин, Тулунбәк Шараповлар. Нәселнең башы Шарапов Вениамин (бу исем аңа чукынганда бирелгән ахрысы) Троицк монастыре монахы ХV йөзнең беренче чирегендә яшәгән һәм Переяславль өязендәге үзенең Шара-пово авылын монастырьгә биргән (Веселовский 1974, 361). Фамилиянең нигезендә булырга мөмкин гарәп-төрки Шәрап сүзенең ике мәгънәсе бар - "шәраб" һәм "дан, намус" (Баскаков 1979, 138).